Toruń — skarb na liście UNESCO

Historia miasta Torunia na mapie kulturowego dziedzictwa UNESCO rozpoczyna się 4 grudnia 1997 roku, kiedy  podczas XXI plenarnej sesji Komitetu Dziedzictwa Światowego UNESCO w Neapolu nasz średniowieczny Zespół Staromiejski został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Dzięki temu wyróżnieniu Toruń stał się jednym z 15 miejsc w Polsce, które w latach 1978-2017 zostały uznane za wyjątkowe skarby kulturowe świata.

Na listę wpisany jest oficjalnie nie jeden, indywidualny obiekt czy budynek, ale cała zbiorcza architektura Zespołu Staromiejskiego z basztami, murami, spichrzami i kamieniczkami o łącznej powierzchni ok. 35 hektarów. Oficjalny profil Torunia na stronie dziedzictwa UNESCO głosi: Toruń zawdzięcza swe początki Zakonowi Krzyżackiemu, który w połowie XIII w. zbudował tu zamek, mający służyć za bazę wypadową do podboju i ewangelizacji Prus. Miasto, należące do Hanzy, wkrótce zaczęło odgrywać istotną rolę handlową. O jego randze świadczą liczne okazałe, XIV i XV-wieczne budowle publiczne i prywatne (m.in. Dom Kopernika), wznoszące się na Starym i na Nowym Mieście. Niewątpliwie to właśnie fantastycznie zachowana architektura i autentyczność wspomnianych wyżej budynków zdecydowała o włączeniu obiektu do listy. W toku historii Toruń uległ największemu zniszczeniu na początku wieku XVIII w efekcie najazdu Szwedów, kiedy spłonął Ratusz i zniszczona została ogromna część zabudowy. Natomiast II Wojna Światowa, która zrównała z ziemią wiele cennych starówek w Polskich miastach oszczędziła Toruń, pozwalając historycznym budynkom przetrwać do czasów współczesnych.

Jasne są więc również kryteria, które zdecydowały o wpisie na prestiżową listę. Podlega on pod kategorię kulturowego dziedzictwa według kategorii II i IV. W szczegółowym ich  wyjaśnieniu kulturowe dobro powinno:

  • ukazywać znaczącą wymianę wartości, zachodzącą w danym okresie czasu lub na danym obszarze kulturowym świata w dziedzinie rozwoju architektury lub techniki, sztuk monumentalnych, urbanistyki lub projektowania krajobrazu; (…)
  • być wybitnym przykładem typu budowli, zespołu architektonicznego, zespołu obiektów techniki lub krajobrazu, który ilustruje znaczący(e) etap(y) w historii ludzkości; (…)

Być może ważną rolę odegrał również fakt, że Zespół Staromiejski rzeczywiście ilustruje etapy historii i wplata je w życie współczesne. Znajdują się tutaj obiekty akademickie, sądownicze, muzealne, rozrywkowe, handlowe i mieszkalne – stali mieszkańcy Torunia doskonale wiedzą, że ich dobro kulturowe jest również sercem i życiem miasta.

Warto wspomnieć, iż oprócz prestiżu z zaszczytem wpisania na listę wiążą się również ścisłe obowiązki – władze miejskie zobligowane są do ochrony zabytków UNESCO i regularnych raportów o ich stanie. Właśnie w celu zachowania i dbania o dziedzictwo kulturowe Urząd Miasta Torunia utworzył w latach 90. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków. Jednostka ta ma za zadanie nadzorowanie wszelkich zmian w rozbudowie, renowacji, konserwacji i użytkowaniu zabytkowych obiektów. Dysponuje również systemem dotacji, dzięki którym właściciele są w stanie wejść we współpracę z konserwatorem, aby umożliwić i usprawnić opiekę nad architekturą Starego Miasta. Według wydawnictwa Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Dziedzictwo w Polsce” ogólna liczba zewidencjonowanych zabytków toruńskiej architektury pod nadzorem biura konserwatora to 2700, włączając w to 410 najcenniejszych rejestrowanych obiektów.

Toruń oczywiście nie jest osamotniony w dbaniu o swoje dobro kulturowe – na bieżąco otrzymujemy wsparcie od Unii Europejskiej i rządu Rzeczpospolitej Polskiej, głównie w postaci dotacji na programy rewitalizacji. Przykładem tego mogą być m .in. projekty „Toruń – Hanza nad Wisłą”, dzięki któremu przeprowadzono remont fragmentów ruin zamku krzyżackiego lub „Toruńska Starówka” z lat 2007–2014. Toruń jest również siedzibą utworzonej w 2004 roku tzw. Ligi Polskich Miast UNESCO, zrzeszającej miasta, na których terenie znajdują się obiekt z listy i mającej za zadanie usprawnić komunikacje między miastami i krajami UNESCO.

Istnieją więc powody do dumy i radości dla Torunian oraz wszystkich tych, którym zależy na jak najlepszych zachowaniu kultury i szacunku do historii. Celebracja przynależności Torunia to tej zaszczytnej grupy miast jest również doskonale widoczna w życiu codziennym – przykładem tego są obchody 20-lecia wpisania Torunia na Listę UNESCO w roku 2017, kiedy to władze miasta zorganizowały ogromny, wypełniony atrakcjami letni festiwal z mnóstwem koncertów, wystaw i kulturowych wydarzeń. Wrześniowy weekend  pewnością zapadł w pamięć tym, którzy mieli okazję zobaczyć na własne oczy jego koncert finałowy, podczas którego na widzów spadł spektakularny deszcz anielskiego pierza.

Kolejne 20 lat na Liście UNESCO z pewnością upłynie Torunianom na równie kreatywnym i radosnym uczestnictwie w życiu kulturowym Europy i całego świata.

Toruń — miasto festiwali

W Toruniu dużo się dzieje, i to niezależnie od pory roku! Od stycznia do grudnia wśród atrakcji Torunia można znaleźć wiele wydarzeń, bez których miasto nie mogłoby się obejść. Oczywiście najwięcej imprez odbywa się w sezonie letnim i ma miejsce na obszarze Starego Miasta – wstęp na nie jest również w większości bezpłatny. Od tygodniowych festiwali, happeningów, koncertów i paneli dyskusyjnych, aż po sezonowe jarmarki i konwenty – poniżej przedstawiamy najważniejsze  wydarzenia cykliczne w Toruniu.

Styczeń i luty to przede wszystkim cykle koncertów muzyki klasycznej i festiwale związane z feriami zimowymi dla dzieci oraz działalnością Toruńskiej Orkiestry Symfonicznej. W tym okresie odbywają się m.in. koncerty walentynkowe i karnawałowe.

Marzec i kwiecień to pierwsza fala imprez na świeżym powietrzu i początek sezonu turystycznego. Najważniejszym wydarzeniem w tych miesiącach jest zdecydowanie Toruński Festiwal Nauki i Sztuki, który pomaga rozruszać się intelektualnie po leniwej zimie.

W maju i czerwcu torunianie otrzymują sporą dozę poezji i muzyki klasycznej dzięki Majowemu Buumowi Poetyckiemu w klubie Od Nowa oraz długiemu weekendowi majowemu, który bogaty jest w spotkania, koncerty czy spektakle. Czerwiec to także doskonały czas dla dzieci – oprócz wielu atrakcji związanych z Dniem Dziecka, moc atrakcji oferuje Archipelag Zabawy, czyli toruński festiwal dla dzieci. Z kolei masywny Toruński Festiwal Książki gwarantuje pozytywne, literackie doświadczenia. Dla osób, które mają jednak ochotę na więcej aktywności fizycznej, Święto Muzyki stwarza wiele okazji do tańca, a czerwcowe Dni Torunia dostarczają wielu interesujących niespodzianek.

Lipiec i sierpień kontynuują letnią passę wydarzeń na świeżym powietrzu i oferują duże pozycje festiwalowe. Najważniejszy z nich – Bella Skyway Festival – z roku na rok ściąga do Torunia coraz więcej osób i znajduje coraz lepsze sposoby, aby rozświetlić miasto na kilka nocy z rzędu. Wakacje to także doskonały okres, aby zapoznać się z najnowszymi trendami ulicznej sztuki teatralnej i cyrkowej podczas plenerowego i bezpłatnego Festiwalu Teatrów Ulicznych. W lipcu na toruńskich ulicach króluje zwyczajowo blues i jazz – Harmonica Bridge rozpoczyna w sierpniu cykl koncertów z udziałem znanych wirtuozów harmonijki. W środku lata możemy też wybrać się na Koncerty Pod Gwiazdami.

Wczesna jesień to bardzo aktywny czas imprezowy – Europejskie Dni Dziedzictwa, nazywany „polskim Sundance” festiwal Tofifest i konwent fantastyki Copernicon mają miejsce zaraz po sobie.  Wrzesień i październik to ostatnia szansa na wydarzenia na świeżym powietrzu, więc organizatorzy często wykorzystują końcówkę sezonu turystycznego, aby przyciągnąć gości na festyny i pokazy na toruńskich ulicach.

Listopad i grudzień, pomimo zwyczajowego pogorszenia się pogody i zmiany czasu na zimowy nie zwalniają tempa. W listopadzie odbywa się Toruń Blues Meeting. Na deskach teatrów odbywają się również Toruńskie Spotkania Jednego Aktora, a w Dworze Artusa rozpoczyna się Forte Artus Festival i trwa aż do początku grudnia. Koniec jesieni to także EnergaCamerimage Festival, który po kilkunastu latach wrócił do Torunia i znów zaprasza uznanych artystów, filmowców i operatorów filmowych z samego serca Hollywood. Warto również pamiętać o świątecznej ofercie miasta – właśnie w tym okresie miasto rozwiesza dekoracje i rozpoczynają się bożonarodzeniowe koncerty, jarmarki, spotkania i Wigilie.

[materiały: Ośrodek Informacji Turystycznej w Toruniu]

Skip to content